Ναύπακτος, Χριστούγεννα 2025
Εγκύκλιος Χριστουγέννων 2025
Τέκνα εν Κυρίω αγαπητά, Χριστός ετέχθη,
Η εορτή των Χριστουγέννων πανηγυρίζεται στην ατμόσφαιρα της Εκκλησίας και στην θεία Λειτουργία με τους εορταστικούς ύμνους, την θεία Κοινωνία του Σώματος του Χριστού. Κάθε άλλη εορταστική εκδήλωση που είναι αποκεκομμένη από αυτήν την ατμόσφαιρα δεν μπορεί να βοηθήση τις πνευματικές ανησυχίες μας. Η εορτή, όπως την πανηγυρίζει η Ορθόδοξη Εκκλησία, είναι φανέρωση του Θεού που έγινε άνθρωπος για να αναστήση «την πριν πεσούσαν εικόνα», και είναι φανέρωση της θείας Χάριτος για την σωτηρία του ανθρώπου.
«Θεοφάνεια» και «Επιφάνεια» είναι δύο λέξεις που εκφράζουν το νόημα της εορτής. Η λέξη «Θεοφάνεια» προέρχεται από το χωρίο του Αποστόλου Παύλου: «Θεός εφανερώθη εν σαρκί» (Α΄ Τιμ. γ, 16), και η λέξη «Επιφάνεια» προέρχεται από άλλο χωρίο του Αποστόλου Παύλου: «Επεφάνη η Χάρις του Θεού η σωτήριος πάσιν ανθρώποις…» (Τιτ. β΄, 11). Με τις δύο αυτές λέξεις χαρακτηρίζεται η Γέννηση του Υιού και Λόγου του Θεού ως ανθρώπου και η Βάπτιση του Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό.
Μέχρι τον 4ο αιώνα οι δύο αυτές εορτές συνδέονταν μεταξύ τους και εορτάζονταν μαζί, και από τότε ξεχωρίσθηκαν. Πάντως, μέσα στο Δωδεκαήμερο των Χριστουγέννων εορτάζουμε τρεις μεγάλες Δεσποτικές εορτές, δηλαδή την κατά σάρκα Γέννηση του Χριστού, την κατά σάρκα Περιτομή του Χριστού και τα άγια Θεοφάνεια του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Χριστού, κατά την Βάπτισή Του στον Ιορδάνη ποταμό από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή. Ενιαία είναι αυτά τα γεγονότα που δείχνουν την ανακαίνιση και την αναγέννηση του ανθρώπου.
Την κατά σάρκα Γέννηση του Χριστού υπηρέτησαν η Υπεραγία Θεοτόκος, που έδωσε το σώμα της, και ο Ιωσήφ ο μνήστωρ με την υπομονή του, και την Βάπτιση του Χριστού υπηρέτησε ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος. Τις ημέρες των Χριστουγέννων, μεταξύ πολλών θεολογικών τροπαρίων, ψάλλουμε και ένα τροπάριο που εκφράζει το αποτέλεσμα της Γεννήσεως του Χριστού, με αναφορά στον Προφήτη Ιωήλ που είπε: «Και δώσω τέρατα εν ουρανώ και επί της γης, αίμα και πυρ και ατμίδα καπνού» (Ιωήλ, γ΄, 3). Ο ιερός υμνογράφος έχοντας υπ’ όψη του αυτήν την προφητεία ψάλλει: «Αίμα και πυρ και ατμίδα καπνού• τέρατα (θαύματα) γης α προείδεν Ιωήλ». Και ερμηνεύει: «Αίμα την Σάρκωσιν• πυρ την Θεότητα, ατμίδα δε καπνού το Πνεύμα το Άγιον, το επελθόν τη Παρθένω και κόσμον ευωδιάσαν».
Ο ιερός υμνογράφος προσαρμόζει την προφητεία του Ιωήλ στο μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Υιού και Λόγου του Θεού, δηλαδή αίμα αποκαλείται η σάρκωση, πυρ η θεότητα, και ατμίδα καπνού το Άγιον Πνεύμα. Έτσι, η ενανθρώπηση του Υιού και Λόγου του Θεού είναι μια ευωδία σε όλο τον κόσμο. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι ένα παγκόσμιο θυμιατόν που στέλλει διαρκώς το ευωδιαστό θυμίαμα σε όλους τους ανθρώπους, τους λιβανίζει για να ελευθερωθούν από την κακοσμία του κόσμου της αμαρτίας.
Και για την εορτή των Θεοφανείων, της Βαπτίσεως του Χριστού ισχύει ένα άλλο τροπάριο που ψάλλεται στην Εκκλησία. Παρακαλείται ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, ο οποίος την παλαιά εποχή στις ροές του Ιορδάνου ποταμού βάπτισε τον Χριστό, ο Οποίος είναι «η κάθαρσις του παντός κόσμου», να ικετεύη τον φιλάνθρωπο Θεό, ως «πρέσβυς ευπρόσδεκτος», να μας ελκύση που βυθιζόμαστε στα πλημμελήματα και να μας αποπλύνη από κάθε κηλίδα. Το τροπάριο είναι: «Ο πάλαι ταίς ροαίς Ιορδάνου βαπτίσας την κάθαρσιν παντός, Ιωάννη, του κόσμου, πολλοίς με βυθιζόμενον πλημμελήμασιν έλκυσον, και απόπλυνον από παντοίας κηλίδος, τον φιλάνθρωπον διά παντός ικετεύων, ως πρέσβυς ευπρόσδεκτος» (Όρθρος Τρίτης, Οκτωήχου, καθίσματα α΄ ήχου).
Τα τροπάρια των δύο αυτών εορτών, ενώ αναφέρονται στα Δεσποτικά γεγονότα της κατά σάρκα Γεννήσεως και της Βαπτίσεως του Χριστού, προσαρμόζονται στην ζωή μας. Είμαστε μέσα στην κακοσμία της αμαρτίας μας, και ζητάμε την ευωδία του Θεού, αλλά και είμαστε βυθισμένοι στην ακαθαρσία των αμαρτιών μας και ζητάμε την κάθαρση. Αυτό είναι το νόημα των εορτών της Θεοφανείας και της Επιφανείας του Κυρίου και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού.
Επομένως, δεν εορτάζουμε τις εορτές ψυχολογικά, κοινωνικά, εθιμοτυπικά, γιατί ένας τέτοιος εορτασμός δεν προσφέρει τίποτε, αλλά αυξάνει την εσωτερική ταραχή και το πνευματικό-υπαρξιακό άγχος. Αν δεν πλησιάσουμε αυτές τις εορτές με μετάνοια, με αυτογνωσία και με αυτομεμψία δεν θα καταλάβουμε την ευωδία του Χριστού, ούτε την κάθαρση που προσφέρει ο Χριστός και θα παραμείνουμε ανεόρταστοι εορταστές.
Εύχομαι έτη πολλά, κατά Χριστόν εορταστικά.
Με πατρικές ευχές
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
+ Ο ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΣ