exodus

Ποιμαντορική εγκύκλιος για τις Εορτές Εξόδου του Μεσολογγίου

Π Ο Ι Μ Α Ν Τ Ο Ρ Ι Κ Η Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ
( ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘ. 140 )

Ο ΧΑΡΙΤΙ ΘΕΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΚΟΣΜΑΣ
ΤΗΣ ΑΓΙΩΤΑΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ

Σήμερα, αγαπητοί πατέρες και αδελφοί, εορτάζουμε την περηφανή και υπέρλαμπρη εορτή των Βαίων, εορτάζουμε την θριαμβευτική είσοδο του Κυρίου εις τα Ιεροσόλυμα. Έρχεται ο Θεός των όλων, ο Θεός της αγάπης και της ευσπλαχνίας να πάθη ως άνθρωπος για να ελευθερώση τον σκλαβωμένο, από την θανατηφόρο αμαρτία, άνθρωπο.

Αυτήν την αγία ημέρα, όλοι οι Έλληνες, μα περισσότερο εμείς που κατοικούμε στα ιερά χώματα της Αιτωλίας και Ακαρνανίας στρέφουμε το βλέμμα μας, την καρδιά μας, το είναι μας στο Μεσολόγγι μας. Στεκόμαστε με τιμή και σεβασμό εμπρός στους ήρωες προμάχους της Ιεράς Πόλεως, οι οποίοι για του Χριστού την πίστη την αγία και για την ελευθερία της γλυκυτάτης πατρίδος έκαναν την ηρωική Έξοδο και προτίμησαν να πεθάνουν παρά να παραδοθούν στους Αγαρηνούς.

Εφέτος ο εορτασμός έπρεπε και πρέπει να είναι λαμπρότερος. Το έτος που διανύουμε συμπληρώνονται διακόσια χρόνια από το 1821, κατά το οποίο ακούστηκε η σάλπιγγα για τον άγιο και ιερό ξεσηκωμό του Γένους.
Σήμερα, αυτή τη μεγάλη ημέρα για την Ορθοδοξία μας, για το Μεσολόγγι μας, για την Ελλάδα μας, ας επιτραπή να υπογραμμίσουμε μερικές αλήθειες, τις οποίες αν μελετήσουμε με ειλικρίνεια, θα μας βοηθήσουν να τιμήσουμε ειλικρινά το μεγάλο 1821.

– Α –

Η Ελληνική Επανάστασι του 1821 δεν ήταν αποτέλεσμα οικονομικών παραγόντων, δεν ήταν επακόλουθο της πάλης των τάξεων, ξέσπασμα σκοτεινού τυφλού μίσους ή απομίμησι ξένων επαναστάσεων. Δεν γέννησαν την εθνική μας παλιγγενεσία ούτε η γαλλική επανάσταση, ούτε η αμερικανική, ούτε η ρωσσική επιρροή.

Το 1821 ξεσηκώθηκε ο ελληνικός λαός εναντίον της τουρκικής κατοχής, «για του Χριστού την πίστι την αγία και για της πατρίδος την ελευθερία». Δεν είναι δυνατόν να περιγράψει κανείς τις συνθήκες κάτω από τις οποίες προσπαθούσε να επιβιώσει το γένος κατά την εποχή της τουρκοκρατίας. Βαρύτατες φορολογίες, δημεύσεις περιουσιών, κυρίως όμως βίαιοι εξισλαμισμοί, φοβερό παιδομάζωμα, φόνοι και εγκλήματα, βασανιστήρια φοβερά, εξευτελισμοί των Ελλήνων.

Δεν επαναστάτησαν οι Έλληνες γιατί δεν είχαν ψωμί. Ας θυμηθούμε τους Ελευθέρους Πολιορκημένους του Μεσολογγίου το 1826. Η πείνα τους θέριζε. Μη έχοντας τίποτα να φάνε, έτρωγαν δέρματα και φύκια. Και ενώ ήταν πεινασμένοι, ήρθε ένας Άγγλος αξιωματικός, ο οποίος τους προσέφερε πολύ ψωμί, άφθονα υλικά αγαθά, με τον όρο να παραδώσουν το Μεσολόγγι στον Ιμπραήμ.

Τι απάντησαν οι Μεσολογγίτες; «Όχι» είπαν, «δεν παραδίδουμε στον εχθρό την πατρίδα μας» και απεφάσισαν την Έξοδο.

Το 1821 οι Έλληνες ξεσηκώθηκαν εναντίον εκείνων που τους πήραν την ελευθερία, αυτών που δεν έχαναν την ευκαιρία να τους ταπεινώνουν, να τους εξοντώνουν, να τους βασανίζουν, να τους πιέζουν να αλλαξοπιστήσουν. Αγωνίσθηκαν οι Έλληνες να διώξουν από το κεφάλι τους τους Τούρκους, οι οποίοι βλασφημούσαν τον Εσταυρωμένο και Αναστάντα Θεό μας, την Παναγία και τους Αγίους μας.

– B –

Οι Έλληνες του 1821 ήταν πιστοί ορθόδοξοι Χριστιανοί, και με τη βοήθεια του Τριαδικού Θεού, με τις πρεσβείες της Παναγίας και των αγίων μας, έκαναν το θαύμα.

Μπορεί εμείς σήμερα που απολαμβάνουμε τον ελεύθερο αέρα, που μας χάρισαν εκείνοι με το αίμα τους, να μην αναφέρουμε καθόλου την παρουσία και την προσφορά του Θεού και της Εκκλησίας στους αγώνες του 1821. Όμως, εκείνοι που θυσιάστηκαν αγωνιζόμενοι, μας λένε την αλήθεια.
Οι επίσημοι εκπρόσωποι του Έθνους μας, στην ιστορική Α’ Εθνοσυνέλευσι της Επιδαύρου, το ομολόγησαν: «Έχουν περάσει δέκα μήνες από τότε που αρχίσαμε τον αγώνα του εθνικού πολέμου. Ο ύψιστος Θεός μας εβοήθησε αν και δεν ήμασταν αρκετά προετοιμασμένοι» (Αρχεία Ελληνικής Παλιγγενεσίας, 1821-1822, τ. α’, σελ. 40-42).

«Η ευτυχία για εμάς είναι η να πεθάνουμε ελεύθεροι και χριστιανοί η να νικήσουμε όπως μέχρι τώρα νικήσαμε διά μόνης της θείας δυνάμεως του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού και διά της θείας Του βοηθείας» (Δ. Κοκκίνου, τ. 3 σελ. 355)

«Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος» έγραφε ο Αλέξανδρος Υψηλάντης στην προκήρυξί του, ο οποίος απέθανε απαγγέλλοντας το «Πάτερ ημών».
Τα λόγια του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη είναι αντιπροσωπευτικά για όλους τους αγωνιστάς: «Είναι θέλημα Θεού. Είναι κοντά μας ο Θεός γιατί πολεμάμε για την πίστι μας, για την πατρίδα μας, για τους γέρους γονιούς μας, για τα αδύνατα παιδιά μας, για τη ζωή μας, για τη λευτεριά μας. Κι όταν ο δίκαιος Θεός μας βοηθάει, ποιος εχθρός μπορεί να μας κάνει καλά; Ο Θεός υπέγραψε την λευτεριά της Ελλάδας και δεν παίρνει πίσω την υπογραφή του».
Όλοι οι αγωνιστές του ’21 ήταν συσπειρωμένοι γύρω από το ασφαλές καταφύγιο και το στερεό θεμέλιο του λαού, την μάνα Εκκλησία, η οποία προσέφερε τα πιο επίλεκτα μέλη της στον αγώνα. Πατριάρχες, αρχιερείς, ιερείς και μοναχοί, έγιναν πρωτοπόροι και ολοκαυτώματα στον αγώνα, ιερομάρτυρες, πρότυπα ηρωισμού και αυτοθυσίας.

Αλήθεια, ποιος μπορεί να αρνηθή την θυσία του πατριάρχου αγίου Γρηγορίου Ε’, την θυσία του επισκόπου Ρωγών Ιωσήφ, το μαρτύριο του Αθανασίου Διάκου;

– Γ –

Οἱ Ἕλληνες δὲν εἶχαν οὐσιαστικὴ βοήθεια ἀπὸ τοὺς ξένους. Μόνοι τους ἀνθρωπίνως πολέμησαν καὶ νίκησαν: Τὸ 1821 εἶναι γνήσια ἑλληνικό. Ὑπῆρξαν οἱ φιλέλληνες ποὺ γνωρίζουμε, ἀλλ’ αὐτὲς εἶναι ἰδιωτικὲς πρωτοβουλίες. Οἱ ἐπίσημες κυβερνήσεις τῶν ξένων κρατῶν ἔκαναν ὅ,τι μποροῦσαν γιὰ νὰ ἐμποδίσουν τὰ σχέδια τῶν φιλικῶν, τῶν Ἑλλήνων. Γιὰ παράδειγμα, οἱ Αὐστριακοὶ καὶ οἱ Γάλλοι καθοδήγησαν τὸν Κιουταχὴ νὰ ρίξῃ τὸν φράχτη τοῦ Μεσολογγίου (Νικηφόρου Βρεττάκου, Λόγος γιὰ τὸ Μεσολόγγι). Τὸ 1822, ὅταν στὴ Βερόνα συνεδρίαζαν οἱ Ἐπίτροποι τῆς Ἀγγλίας, τῆς Γαλλίας, τῆς Ρωσίας, τῆς Αὐστρίας καὶ Πρωσίας καὶ κατεδίκασαν τὴν ἑλληνικὴ ἐπανάστασι, ὁ διπλωμάτης Ἕλληνας ἀγωνιστὴς Ἀνδρέας Μεταξᾶς, εἶπε: «Εἰς ἡμᾶς μόνον ἔχομεν νὰ ἐλπίζομεν».

Καμιὰ ὑποστήριξι καὶ ἀπὸ πουθενὰ δὲν ἦλθε, ὅταν σήκωσαν τὰ μπαϊράκια καὶ τὰ γιαταγάνια οἱ Ἕλληνες. Οἱ λαοὶ συγκινήθηκαν μόνον ὅταν εἶδαν τοὺς Ἕλληνες ἀγωνιστὲς νὰ γίνονται πύρινοι δαυλοὶ καὶ ὁλοκαυτώματα, ὅταν εἶδαν τὸ πάθος τους γιὰ ἐλευθερία.

Οἱ Ἕλληνες πολέμησαν, ὅπως προείπαμε, μὲ κεφαλὴ τὴν ὀρθόδοξο Ἐκκλησία μας, μὲ τὴν φλογερή, θερμή, πιστή, λιονταρίσια καρδιά τους. Δὲν ὑπελόγιζαν οὔτε τὸν ἑαυτό τους, οὔτε τὶς οἰκογένειές τους, ποὺ ἀπέμειναν μόνες. Ἡ εὐχὴ τους ἦταν «καλὸ βόλι» καὶ «κάλλιο θάνατος χωρὶς ντροπή, παρὰ ντροπὴ χωρὶς θάνατο». Χωρὶς τὰ ἐπώνυμα καὶ ἀνώνυμα παλικάρια τοῦ 1821, ἡ λευτεριά μας θὰ ἔμενε μόνο ὄνειρο καὶ λαχτάρα. Ὅλοι τους ἀγωνίσθηκαν ἁγνά, ἅγια, γενναῖα, γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς Πατρίδος.

Αγαπητοί πατέρες και αδελφοί,

Σήμερα, αυτή την αγία και μεγάλη μέρα, ευρισκόμενοι μέσα στον πανελλήνιο εορτασμό της επετείου των 200 χρόνων από το 1821, ας φέρουμε την προσοχή μας μες στο ιερό μας Μεσολόγγι.

Όπως έγραφαν τα «Ελληνικά Χρονικά», τις ημέρες προ της Εξόδου των πολιορκημένων, στους 45.000 άνδρες του Ιμπραήμ μόνο «κατά ξηράν», το αποκλεισμένο Μεσολόγγι αντιπαρέβαλε την δύναμι του Θεού, την αγάπη προς την πατρίδα και τους «βραχίονας των αδάμαντων υπερασπιστών τους».
Πάνω στις ντάπιες του φράκτη, ο μεγάλος Ιεράρχης επίσκοπος Ρωγών Ιωσήφ, κοινώνησε τους προμάχους του Μεσολογγίου την τελευταία εκείνη στιγμή, κατά την οποία όλοι τους ήταν αποφασισμένοι να πεθάνουν για το Χριστό και την Λευτεριά τους!

Αυτή την άγρυπνη συνείδησι, την όρθοδοξο, την ελληνική, είχαν όλοι οι Έλληνες και την κράτησαν όλα τα τετρακόσια χρόνια της σκλαβιάς. Έμειναν γνήσιοι Ορθόδοξοι και Έλληνες, έγιναν άξιοι και ικανοί να αποτινάξουν τον φρικτό κατακτητή και να μας χαρίσουν την Ελευθερία.

Σήμερα, εμείς, προσοχή, αδελφοί! Μην αλλοιωθούμε και λησμονήσουμε την καθαρή ιστορία και τη θυσία των πολεμάρχων του 1821 και των Ελευθέρων Πολιορκημένων. Μη τους προδώσουμε. Φρίττουν τα ιερά λείψανα των Προμάχων του Μεσολογγίου εκεί στον «Τύμβο των Ηρώων». Όλοι τους έκρυψαν στα κατάβαθα της ψυχής τους το «ευ» και το «παν», τα οποία για τον Έλληνα της τουρκοκρατίας ήταν η πίστι στην Ορθοδοξία και η αγάπη για την Ελλάδα, την πατρίδα του.

Αυτό είναι το μήνυμα του 1821. Όχι εκείνα που μας λένε και γράφουν ξένοι γραικύλοι, οι οποίοι θέλουν να παραχαράξουν την ελληνική ιστορία μας. Οφείλουμε κι εμείς να κλείσουμε στην καρδιά μας το αιώνιο παράδειγμα των αγωνιστών του 1821.

Αδελφοί, η Ελλάδα μας πρέπει να ζήση. Και θα ζήση μόνο με τον Χριστό και την γνήσια φιλοπατρία. Καλό και άγιο Πάσχα!

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

† Ο ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΚΟΣΜΑΣ