ierotheos

Ποιμαντορική εγκύκλιος Μητροπολίτη Ναυπάκτου για το Πάσχα

Το Απολυτίκιο και η Εικόνα της Αναστάσεως του Χριστού

Ιερόθεος

ελέω Θεού Επίσκοπος και Μητροπολίτης
της Θεοσώστου Ιεράς Μητροπόλεως Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου

Προς τους Κληρικούς, μοναχούς και λαικούς
της καθ᾿ ημάς Ιεράς Μητροπόλεως

Αγαπητοί αδελφοί,
Χριστός Ανέστη!

Αξιωθήκαμε να εορτάσουμε και εφέτος το σταυρώσιμο και αναστάσιμο Πάσχα, δηλαδή να μετάσχουμε του μυστηρίου του Σταυρού και της Αναστάσεως του Χριστού. Ο Χριστός πάνω στον Σταυρό ενίκησε τον θάνατο, την αμαρτία και τον διάβολο και με την Ανάστασή Του χορήγησε στους Μαθητές Του την ειρήνη Του, αλλά έδωσε και το Άγιον Πνεύμα για να συγχωρούν τις αμαρτίες των ανθρώπων που το επιθυμούν.

Αυτά τα γεγονότα είναι συγκλονιστικά, αλλά δυστυχώς, όταν δεν έχουμε πνευματικές αισθήσεις, τα θεωρούμε ως ευκαιρία εκδρομών, σωματικής χαλαρώσεως, ως περίοδο διακοπών ή ακόμη και ως ημέρες ικανοποιήσεως των παθών.

Η Εκκλησία πανηγυρίζει τα γεγονότα αυτά με την θεολογία της και τον δικό της ρυθμό. Όλο το νόημα του Σταυρού και της Αναστάσεως του Χριστού το εκφράζει στα τροπάρια, τις ακολουθίες, ιδιαιτέρως στην θεία Λειτουργία, και στην εικονογραφία της.
Το θεολογικό νόημα κάθε Δεσποτικής και Θεομητορικής εορτής, όπως και κάθε εορτής αγίων, εκφράζεται με απλό, αλλά και θαυμαστό τρόπο στα απολυτίκια και τις ιερές εικόνες. Τα απολυτίκια είναι μικρά τροπάρια, τα οποία ψάλλονται πριν την απόλυση της ακολουθίας του Εσπερινού, γι’ αυτό χαρακτηρίζονται ως απολυτίκια, και οι ιερές εικόνες αγιογραφούνται με θεολογικό τρόπο, λιτανεύονται από τους Ιερείς και τοποθετούνται σε έναν ορισμένο τόπο για να αποδίδεται η τιμητική προσκύνηση στον εικονιζόμενο από τους πιστούς.

Μέσα σε αυτό το περιεχόμενο πρέπει κανείς να δη το απολυτίκιο και την εικόνα της εορτής της Αναστάσεως του Χριστού.

Το απολυτίκιο της Αναστάσεως του Χριστού είναι ο γνωστός ύμνος, που είναι ο πνευματικός παιάνας του Χριστιανισμού, τον οποίο ψάλλουμε πανηγυρικά αυτές τις ημέρες και δεν χορταίνουμε να το επαναλαμβάνουμε πολλές φορές: «Χριστός Ανέστη εκ νεκρών θανάτω θάνατον πατήσας και τοις εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος». Δηλαδή, ο Χριστός αναστήθηκε από τους νεκρούς, αφού πάτησε και νίκησε τον θάνατο με τον θάνατό Του, και χάρισε την ζωή σε αυτούς που είναι στα μνήματα.

Η εικόνα της Αναστάσεως του Χριστού είναι μια εικονογραφική παρουσίαση αυτού του τροπαρίου. Δείχνει τον Χριστό να έχη νικήσει τον θάνατο, «θανάτω θάνατον πατήσας». Επίσης, δείχνει ότι με τα δύο χέρια Του εγείρει από τους τάφους τον Αδάμ και την Εύα και τους δίνει ζωή. Δεν ελευθερώνει απλώς τις ψυχές τους από τον Άδη, αλλά ανασταίνει και τα σώματά τους από τους τάφους, οπότε αποδίδει την φράση «και τοις εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος». Γενικά, η εικόνα αυτή δείχνει την Ανάσταση του Χριστού και την ανάσταση των ανθρώπων από τα μνήματα.

Έτσι, την περίοδο του Πάσχα ασπαζόμαστε την ιερά εικόνα της Αναστάσεως και συγχρόνως ψάλλουμε το «Χριστός Ανέστη» και μάλιστα με τον πανηγυρικό και θριαμβευτικό ήχο του πλαγίου πρώτου. Και τα δύο συντονίζονται μεταξύ τους, αφού το Απολυτίκιο δείχνει το περιεχόμενο της εορτής και η εικόνα αγιογραφεί το θεολογικό νόημα και του Απολυτικίου και της εορτής.

Οι Πατέρες της Εκκλησίας τα ρύθμισαν όλα καλά και ευλογημένα, ώστε και να ψάλλουμε τον θρίαμβο της Αναστάσεως του Χριστού και της καταργήσεως του θανάτου, για να το ακούμε, αλλά και να το βλέπουμε με την ιερά εικόνα, καθώς επίσης να ψηλαφούμε το μεγάλο αυτό μυστήριο με τον τιμητικό ασπασμό της εικόνος.

Έτσι, όλες οι αισθήσεις, ψυχικές και σωματικές, λαμβάνουν πληροφορία και εμπειρική γνώση της Αναστάσεως του Χριστού και της καταργήσεως του θανάτου, ώστε να αποκτήσουμε πίστη ακλόνητη και βεβαία ελπίδα, ότι μπορούμε με τον Χριστό να αναστηθούμε πνευματικά από την αμαρτία και θα αναστηθούν και τα σώματά μας κατά την Δευτέρα Παρουσία του Χριστού, σύμφωνα με αυτό που ομολογούμε στο Σύμβολο της Πίστεως: «προσδοκώ ανάστασιν νεκρών και ζωήν του μέλλοντος αιώνος».

Και με όλα αυτά η Εκκλησία αποβλέπει όχι μόνον στο να εκδιώξη από μέσα μας τον φόβο του θανάτου, αλλά και στο να μας γεμίση με το πλήρωμα της ζωής και μάλιστα με την ελπίδα της αιώνιας ζωής και την πίστη στην συνάντησή μας με τον Χριστό, τον νικητή του θανάτου.

Επομένως, όταν ψάλλουμε το «Χριστός Ανέστη εκ νεκρών θανάτω θάνατον πατήσας και τοις εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος», πρέπει να ενθυμούμαστε την εικόνα της Αναστάσεως του Χριστού που το εκφράζει, και όταν προσκυνάμε την εικόνα της Αναστάσεως του Χριστού πρέπει να ψάλλουμε το «Χριστός Ανέστη», ώστε η ζωή μας να γεμίση με ελπίδα, φως και αλήθεια. Αυτό είναι το μεγάλο μυστήριο της πίστεώς μας.
Χριστός Ανέστη, αδελφοί!

Με αναστάσιμες πατρικές ευχές
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
+ Ο ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΣ